U-V

VERATRUM. “Germer”. Grote, majestueuze planten,die jaren de tijd nemen om uit te groeien tot grote pollen, en dan het liefst ook nog op zware grond, én van verplanten, daar houden ze niet van , én de opkweek van zaad tot bloem duurt hier minimaal 7 jaar, op vette klei 2 jaar minder. Waarom zouden we er  dan überhaupt nog aan beginnen?  Omdat ze dat speciale hebben, dat bijzondere, de aantrekkingskracht van het geheimzinnige, etc.  Ze kennen ook nog beurtjaren: na een rijke bloei het ene jaar kan de bloei het daarop volgende jaar erg tegenvallen: geef ze daarom geregeld wat extra mest, vooral op armere grondsoorten. Er zijn heel wat soorten bekend, en met name V. album en V. nigrum zie je nog wel eens een enkele keer; daarnaast kunnen we altijd om ook V. californicum in voldoende hoeveelheden leveren.  De andere soorten, zoals V. maackii, V. viride e.d. groeien hier uiterst moeizaam en vooral langzaam, maar als ze genegen zijn om zo af en toe eens wat zaad te zetten, kunnen we er misschien wel verder mee, maar reken nergens op! Tegenwoordig lukt het me aardig om vrijwel volwassen planten te leveren, die nog een of twee jaar van hun eerste bloei af zitten.  V. album is ook interessant, maar niet decoratief genoeg om te kweken, te weinig kleur en hij heeft een wel bijzonder trage groei.                                                                                                       californicum  is al bij het uitlopen in het voorjaar een van de allermooiste: uit de grond komen de opgerolde bladeren als sigaren uit de grond, ontvouwen zich tot breed langwerpige, diep generfde, “plated” bladeren; zien we in het hart ook een paar dunne,smalle blaadjes, dan gaat dat rozet eindelijk bloeien! Een lange, vertakte bloemsteel komt er uit, en aan ieder tak zitten honderden witte, stervormige bloemetjes. Een machtige solitair, die we gewoon vast moeten laten staan, jaren lang, en het wordt steeds mooier. Zomerbloeiend, tot 200 cm hoog, zon, goede grond, en vooral: slakken vangen!   Vanaf     € 7,50                                                                  nigrum  is de in de Oostelijke Alpen en Midden Europa voorkomende “Schwarzer Germer”, berucht giftig. In alles wat kleiner dan bovenstaande, met als belangrijkste verschil de bloemen, die bruinzwart zijn, en sterk rieken naar verschaald bier, naar overrijp fruit met een onaangenaam bijgeurtje. Heel apart en heel giftig, experimenteer er niet mee! Uit de gedroogde wortels worden verboden niespoeders gemaakt. Hoogte 150 cm, en net zo langzaam groeiend als V. californicum, en net zo gevoelig voor slakkenvraat. De meest voorkomende Veratrum in de cultuur, maar u heeft al begrepen, dat dat een zeer relatief begrip is. Vanaf  € 7,50
viride hoop ik ook weleens te kunnen leveren, het is een soort voor de echte liefhebber: de bloemen zijn groen, grasgroen. Voor vochtige grond, in de halfschaduw, en heel langzaam. Hoogte 120 cm. Duur! Indien     € 10,00                                                                                                                                                                          Literatuur: kijk maar weer eens in Dan Hinkley‘s boek. En een artikel met veel foto`s in “Gartenpraxis”, 5/2007, o.a. van V. fimbriatum, met gefranjerde witte bloemen.                                                                                               

VERBASCUM. Toorts. De Zwarte Toorts, V. nigrum, in het geel of in het wit bloeiend, is al lang een onkruid hier op de kwekerij, dat zich ongeveer tussen elke steen uitzaait, en ook V. lychnitis, de Melige Toorts, doet het hier prima. Mijn belangstelling is gewekt door een hele reeks nieuwe cv‘s uit Engeland, die door de kwekerij Phoenix Plants, van Marina Christopher, vermeerderd en verspreid worden: zij heeft twee reeksen geïntroduceerd, een paar jaren alweer geleden de “Breckland Hybrids” en daarna de “Riverside Hybrids”. Elk jaar doen we er één of twee nieuwe bij, zó snel gaat het ook weer niet. Er is van alles wat:

‘Blue Lagoon’ is een verbazingwekkende nieuwigheid, die vorig jaar groot opzien baarde: een Toorts in helderblauw! Geïntroduceerd door Thompsom & Morgan, een bekend zaadbedrijf uit Engeland. Ik weet er nog weinig van, hoe doet dat ding het eigenlijk, wil het een beetje, en dat soort belangrijke details. Toch gaan we ze verkopen, het ziet er heel speciaal uit! Hoogte 80 cm, volle zon op droge grond, iets wat voor alle Toortsen geldt, trouwens.
€ 4,00

‘Clementine’ is een groenbladige Toorts, meestal een indicatie dat ze langer zullen meegaan dan de grijsbladige, die meestal 2-jarig zijn. Dit is een opvallende cv. met oranjegele bloemen in een mooie tint, die contrasterende paarse, sterk behaarde meeldraden hebben. Hoogte 100 cm.
€ 4,00

‘Twilight’ vreemde kleur! Blauwig, grijzig, een beetje vleeskleur, het hangt tegen bederf aan. Toch
maar proberen, in rare schema’s, met andere off-kleuren.
€ 3,50

 

VERBENA. IJzerhard. Warmteminnende, kortlevende en vaak ook nog niet winterharde planten, die we desondanks niet zouden willen missen, omdat ze de zomertuin zoveel extra‘s geven. Uitzaaien kunnen ze zich ook overdadig, maar echt lastig zijn ze eigenlijk dan ook weer niet. Strooiplanten worden ze daarom wel genoemd. Gebruik ze ad libitum.


bonariensis is die zo stijf opgaande, maar toch ook zo transparante en luchtige Verbena, met aan het eind van de stelen de kleine halfronde schermpjes met paarse bloemetjes. Je kijkt er dwars doorheen, en daarom mag hij ook vooraan staan, op de eerste rij. Helemaal winterhard is hij niet, maar de laatste winters hebben ze probleemloos overleefd. Hoogte tot 130 cm, beginnend te bloeien in de zomer en dan doorgaand tot de vorst. Zaait zich vrijwel altijd uit, vooral tussen stenen, immers dit soort planten houdt van een warm hoofd en koele voeten; bij ons is dat meestal andersom. Wordt in warme zomers door pijlstaartvlinders bezocht, wij zien hier elk jaar de Kolibrievlinder, een kleine pijlstaart.
€ 2,50

 

VERNONIA. Als het Leverkruid aan het uitbloeien is en steeds sterker naar hooi gaat geuren, zo‘n warme zoete geur, dan komen de Vernonia‘s, hun naaste familieleden, eveneens uit Noord Amerika afkomstig. In september en oktober zijn ze op hun mooist met hun paarsrode schermen, die kleiner zijn dan die van de Eupatoriums en uit minder, maar wel grotere individuele bloemetjes bestaan. Hoog worden ze ook, en omdat ze toch eigenlijk niet zulk mooi blad hebben, moet je er wel iets leuks voor zetten om die kaarsrechte, stijve stelen met langwerpig, fantasieloos blad te camoufleren. De bloemen maken alles goed! In Amerika worden ze “Ironweed” genoemd vanwege de kleur van de uitgebloeide bloemen, verroest ijzer. Om ze hier Ijzerkruid te noemen, leidt tot verwarring vrees ik. Het geslacht kent vele soorten, die onderling niet zo heel erg verschillend zijn en daarom is de nomenclatuur verward en verwarrend. Combineer ze maar met hoge Miscanthus, met donkerblauwe late Aconitums, etc.

arkansana ‘Rock Hill‘ is een nieuwe lage, bij ons tot dusver 60 cm, maar of dat zo blijft? Leverbaar in 2013.
€ 3,50

baldwiniana is een nieuwkomer met grijziggroen blad en met weinigbloemige schermen in warm roodpaars. Hoogte 120 cm, ook laatbloeiend.
€ 3,50

crinita uit Noord Amerika bloeit in september met flinke schermen roodpaarse bloemen, schermen die bestaan uit relatief weinig bloemen, maar van een rijke kleur. Mooi die late bloei, wanneer de tuin op zijn retour is! Een sterke, langlevende en nauwelijks te scheuren plant met saai blad, die pas opvalt wanneer hij bloeit, daarvoor is het een tamelijk indifferente bos groen, iets wat we bij wel meer van die hoge borderplanten zien: wat is tenslotte een Helenium wanneer die niet bloeit, of Aster umbellatus in de zomer: niets eigenlijk. Hoogte van de Vernonia 175 cm. Voor de zon.
€ 3,50

crinita ‘Alba’ is de witbloeiende variant in een goede selectie, die niet zo snel bruin wordt bij het
uitbloeien. Witte schermen op hoge stelen met lichtgroen blad. Hoogte ook richting de 2 meter.
€ 3,50

crinita `Mammuth` is een selectie van wijlen Ernst Pagels – hij overleed na een plantkundig
gezien vruchtbaar leven in 2007- met nog wat hogere stelen en grotere schermen. Hoogte zeker 200 cm. Identiek van kleur.
€ 3,50

fasciculata -de bezemvormige- heeft bloemen in weer de zelfde kleur, maar de vorm van de bloemhoofdjes is duidelijk anders, ze staan stijf rechtop en zijn smal. Hoogte 220+ .
€ 4,00


VERONICA. Ereprijs. Een groot geslacht, waarvan ik de kleine wel interessant vind, maar die hier op droge grond niet altijd succesvol, c.q. gevoelig voor meeldauw zijn. Klei en vocht moeten ze hebben! De eeuwige strijd, of we de hoge Veronica‘s Veronicastrum moeten noemen, is momenteel weer beslist in het voordeel van de Veronicastrum.
 

‘Ink‘ is een van de allerdonkerste blauwe, bij een hoogte van 60 cm. Afkomstig van Dan Hinkley. Leverbaar 2013.
€ 3,50

‘Inspiration‘ van Piet Oudolf is helemaal wit, met midden in de aren vaak vreemde verdikkingen waar de eerste bloemen in de aar open gaan. Heel veel aartjes vooral! Hoogte 100 cm, voorzomer- zomer. Nog steeds een van de betere witte, die weinig last heeft van meeldauw.
€ 2,50

 

VERONICASTRUM. Hier heb ik veel meer mee: ideale borderplanten, die dat strakke, dat verticale aan een beplanting geven. Ook zijn ze erg sterk en langlevend. De bladeren staan in kransen rond de stelen. Hun vochtbehoefte is duidelijk minder dan die van de Veronica`s, en ook doen ze het hier op het zand heel goed.

sibiricum ‘Apollo‘ heeft ietwat slingerende, taps toelopende aren met heel dicht opeen gepakte bloemen, die wel 30 cm lang kunnen worden, de aren dus. De bloemetjes zijn lichtblauw en het geheel geeft de indruk van een blauwe slanke borstel. Vroegbloeiend in juni-juli. Hoogte 140 cm, zon.
€ 3,50

sibiricum ‘Red Arrows‘ is een hier gevonden zaailing, waarvan meteen al de rode knoppen opvielen, gevolgd door de donker lilablauwe bloemen. Heel strak, stevig en compact, en in het voorjaar ook nog opvallend door het bruinrode jonge blad. Veelgevraagd, en hopelijk steeds beter leverbaar wordend! Hoogte 120 cm.
€ 3,50
 

sibiricum ‘White Apollo‘ is een witte zaailing, die ik veel beter vind dan ‘Spring Dew’: rechter vooral en en een stuk hoger. Goede aanwinst, 140 cm hoog.
€ 4,00

virginicum ‘Adoration‘ is een tamelijk nieuwe van Piet Oudolf, die donkerbruine stelen heeft, en
lilaroze bloemen in aren, die in de knop roze zijn. Heel sierlijk en mooi! Wel 160 cm hoog. Moeilijk te vermeerderen, net als `Red Arrows`, en daarom altijd iets duurder.
€ 3,50

virginicum ‘Album‘ is een uitstekende selectie met heel strakke, slanke aren in het wit. Bladeren
smal, helemaal passend bij het type plant, en hierdoor ontstaat een speervormige plant,zo strak! Bloeiend in de zomer, iets later dan de V. sibiricum typen. Hoogte 150 cm, zon, niet te droge grond.
€ 3,00

virginicum ‘Fascination‘ kwam ooit uit de tuinen van Ton ter Linden in Ruinen. Deze is lilablauw van kleur, met wat roze erbij, en vaak worden er bandvormingen in de bloemaren gevormd: het verschil tussen de woorden fascination en fasciation is niet groot! Hoogte 175 cm.
€ 3,50

virginicum ‘Lavendelturm‘ is nog steeds de mooiste van dit stelletje: licht lavendelblauw, lang van aar en dan maar omhoog, naar het licht: dat is Lavendelturm. Helaas, tijdens een zware onweersbui kwam er wel wat naar beneden! Steun hem een beetje. Hoogte 180 cm minstens. Heel mooi naast de ook zo hoge Phlox ‘Utopia‘.
€ 3,50

 

VIOLA. Viooltje, samen met het Madeliefje het oervoorbeeld van hoe een bloem er uit zou moeten zien. Wij zijn natuurlijk gek op Viooltjes, dat is onvermijdelijk, maar het is vooral toch een onbeantwoorde dan wel kortdurende liefde, immers ze leven maar zo kort! Misschien dat ze daarom ook wel, in mijn voorstelling tenminste, meer bij de 19-e dan bij de 21-ste eeuw horen? De welriekende V. odorata hybriden zijn typisch Victoriaans: volmaakt van vorm en uiterst welriekend in een smerige wereld. We hebben niet zo’n heel groot sortiment:                                                                                                                                                                        

cornuta ‘Boughton Blue‘ gaat hier al lang mee, en ook breidt zij zich gestaag uit. De bloemen zien er relatief ongecultiveerd uit, als een wild Viooltje: lichtblauw met een slanke taille. Zij begint al voor in mei te bloeien en dat gaat zo tot september door. Nu en dan wat uitgroeiende slierten afknippen, een beetje extra water en mest, de bloei gaat dan weer eindeloos door. Hoogte 15 cm. Voor een redelijk zonnige plaats, op goede en vochthoudende grond.
€ 2,50

cornuta `Victoria`s Blush` heeft heel aantrekkelijke lichtroze bloemen met een wit hartje, van waaruit rode streepjes uitstralen. Rijkbloeiend. De bloemen zijn meer stervormig dan rond.
€ 2,50

sororia ‘Alba‘ en ‘Freckles‘ zijn de kleine in het vroege voorjaar bloeiende Viooltjes uit Noord
Amerika, die zo lijken op onze Maartse Viooltjes, maar die helaas wel geheel reukloos zijn. Ook hebben ze wortelstokjes i.p.v. gewone wortels. Overal groeien ze, in de schaduw, in de zon, tussen de stenen waar ze het rijkst bloeien, heel gemakkelijk. De bloei duurt natuurlijk niet zo lang. Na de bloei komt het flinke blad, dat de hele zomer goed blijft. Hoogte in de bloei 10 cm, in het blad 20 tot 25 cm. De kleuren zijn resp. maagdelijk wit en heel lichtblauw met donkerblauwe spatjes. Ook vinden we wel eens zaailingen van ‘Priceana‘, wit met een grijsblauwe vlek, de “Confederate Violet”.
€ 2,50

Literatuur: over de cornuta’s is voldoende te vinden op het internet. Over de vrijwel uit de cultuur verdwenen V. odorata cv’s is antiquarisch misschien wel het volgende boek te vinden: “Violets for Garden & Market”, geschreven door Grace L. Zambra, uit 1938. Hierin wordt behalve een groot aantal cv’s ook de geschiedenis van het “Parma Viooltje” beschreven, die in de vooroorlogse jaren op grote schaal gekweekt werden als snijbloem vanwege hun heerlijke geur.